Avrupa Birliği'nde Eğitim

Her üye ülke kendi sosyo-ekonomik yapısına uygun sistemi uygulamakta serbest olmakla birlikte, ulusal sistemler içinde yer alması gereken kimi toplumsal kriterler belirlenmiştir. Eğitim alanında birliğin temel yaklaşım politikası, üye ülkelerin eğitim sistemlerinin belirlenen genel ilkeler ve kriterlerle çelişmeyecek biçimde düzenlenmesi şeklinde gelişmiştir.

Bir AB programı çerçevesinde, programdan yararlanan kişinin, içinde bulunduğu ülkeden başka bir ülkeye giderek çalışmalara katılması ve bulunduğu yere geri dönmesi önemlidir. Bu, insanların seyahat etme, farklı yerler görme, kültürleri tanıma ve tanıtma isteklerinden yararlanarak, söz konusu programların hedeflerine ulaşmanın en önemli bir etkenidir. Farklı kültürlerin tanıma ve tanıtılmasına, diğer milletlere ilişkilerin farkındalık düzeyinin arttırılmasına böylelikle farklılıkların bir ayrıştırma unsurundan çok, kültürel zenginlik olduğunun kavranmasına yardımcı olması beklenmektedir. Bunu katılacak bireyin bazı şartları taşımasında, alınacak veriminde beklenen etkiyi yaratmasında belirleyici etkisi vardır. Bu şartlar şöyle sıralanabilir;

Avrupa Birliği'ne üye ülkeler arasında eğitim alanında işbirliği sağlamak için 1995 yılında Socrates Programı başlatılmıştır. Socrates Programı sekiz eylem planından oluşmaktadır: 1.Erasmus (yükseköğretim), 2.Comenius (örgün eğitim), 3.Grundtvig (yaygın eğitim), 4.Minerva (açık-uzaktan eğitim), 5.Lingua (Avrupa dilleri eğitimi), 6.Observation and Innovation (eğitim sistemlerinin /politikalarının izlenmesi ve bu alanlarda yenilik), 7.Joint Actions (diğer Avrupa programları ile ortak eylemler) ve 8.Accompanying Measures (diğer eylem alanlarında yer almayan destek önlemleri)

Comenius:
Socrates Programı'nın bir alt programı olan Comenius örgün öğretimde faaliyet gösteren ilk ve orta dereceli okulların personel ve öğrencilerinin yararlanabileceği bir eğitim programıdır. Eğitimde niteliği geliştirmek ve sağlamlaştırmak, dil öğretmek, kültürler arası bilinci yerleştirerek, daha kaliteli eğitmen yetiştirmek, etkili öğretim materyalleri geliştirmek ve denemek, yöntem geliştirmek, çok kültürlülükten yararlanmak bu programın amaçları olarak özetlenebilir.

Erasmus:
Yüksek öğretim öğrenci ve öğretim üyesi değişimi ile eğitim programlarının geliştirilmesi için ortak çalışmalar ve projeler yürütülmesini bu çalışmalar ve projelerden elde edilen sonuçların yaygınlaştırılması ve hayata geçirilmesi, Avrupa ölçeğinde fakülteler ve bilim dallarına ait bilgi ağlarının oluşturulmasını amaç edinmiştir. Bu amaçlar çerçevesinde dil kursları ve yoğunlaştırılmış programlar, karşılıklı bilimsel ziyaretler, Master ve Doktora programları, Yaz okulları Erasmus bağlamında yürütülen faaliyetlerdir.

Grundtvig:
Örgün öğretim kurumlarından yararlanamayıp, yaygın öğretim kurumlarıma devam eden yetişkinlerin eğitimi çerçevesinde Comenius ve Erasmus eylemlerini tamamlayıcı bir program olarak yürütülmektedir. AB'nin Yaşam boyu öğrenim (L L L- Long Life Learning), ilkesi bağlamında uluslararası işbirliği yoluyla yeniliklere ve diğer eğitim etkinliklerinin olabilirliği, ulaşılabilirliği ve niteliğine katkıda bulunma, dil öğrenimini destekleme amaçlarını taşımaktadır.

Leonardo Da Vinci:
Meslekî eğitim düzeyinin yükseltilerek teknoloji ve sanayideki gelişmelerden yararlanmayı sağlamak, amacıyla uygulanan program mesleki eğitim alan ve veren  örgün öğrenim içindeki bireyleri hedef kitlesi olarak belirlemiştir. Bu bağlam meslek liseleri önemli bir yere sahiptir.

Lingua:
Yabancı dil öğreniminin teşvik edilmesi Socrates programlarının hepsinde ortak bir amaç olmakla birlikte, dil eğitim ve öğretiminin geliştirilmesi, daha kapsamlı bir şekilde Lingua Programı çerçevesinde ele alınmakta, Lingua iki alt programdan oluşmaktadır;
Lingua 1 - Dil öğreniminin teşvik edilip geliştirilmesi.
Lingua 2 - Dil öğretim araç-gereç ve materyallerinin geliştirilmesi.

Gözlem ve Yenilik:
Gözlem ve yenilik faaliyetleri, Avrupa ülkelerinde uygulanan farklı eğitim politikalarının eğitim alanında faaliyet gösteren tüm taraflarca daha iyi tanınmasını hedeflemektedir. Böylelikle farklı yaklaşımların öğrenilmesi ve iyi uygulamaların yaygınlaştırılması teşvik edilmektedir.
Minerva (Açık ve uzaktan eğitim) Bilgi ve iletişim teknolojilerinin eğitimde kullanılmasınailişkin programları desteklemektedir.

Gençlik Programları:
15-16 yaşlarındaki gençlerin, 30 yaşından küçük olmayan bir koç liderliğinde onlarca aktivite programından birini seçerek, toplumdaki demokrasi algısı, AB algısı, çevre, eğitim vb. konuları işleyerek projeler üretebileceği bu projeler bağlamında olan bir Socrates alt programıdır.

Sonuç olarak Avrupa Birliği'nin Eğitim Politikası'na baktığımızda karşımıza çıkan şey, katı kurallar ve tüm Avrupa Birliği üyelerine dayatılan, eğitim politikaları yerine, çok genel çizilmiş bir çerçeveyle tüm Avrupa Birlği üyelerini kapsayan, onları kendi ekonomik, sosyal ve kültürel özelliklerine göre eğitimlerini programlamakta özgür kılan bir yapıdır.

Avrupa Birliği, Eğitim Politikasında üye ülkeleri, üye ülkelerin vatandaşlarını, eğitim faaliyetleri içinde yer alan unsurlarını, topluluğun geleceği için, gelişimin sürekli ve çağa uygun yürütülebilmesi için, Socrates gibi programlar organize edip, genelde programlarının merkezine yerleştirip, insanların seyahat etme, farklı kültürler tanıma ve tanıtma isteklerinden yararlanıp, programlarda yer alan bireyleri programın hedefleri doğrultusunda güdülemeyi benimsemiştir.

AB sadece ekonomik ve siyasi bir işbirliği değil aynı zamanda çağa uygun, kaliteli ve verimli bireyler olma yolunda bize acılan bir kapı olarak görülmesi gerekmektedir.

Kaynaklar;
Göksel Erdoğan (2006), Avrupa Birliğine Giriş Süreci ve Eğitimde VizyonAB Türkiye İşbirliği Derneği (TURKABAnkara üniversitesi-Avrupa Topluluğu ve Uygulama Merkezi (ATAUM),(2003) ATAUM Bülten, Ankara

Avrupa Birliği Genel Sekreterliği (www.abgs.gov.tr)

Tüm Editörler